( Leader Land ) سرزمين راهنمائی تجارت و جهانگردی

فهرست کشورها بر پایه جمعیت

 

رتبهکشور/ قلمروجمعیتتاریخ محاسبهدرصد از جمعیت دنیامنبع
۱ Flag of the People's Republic of China.svg چین ۱٬۳۵۳٬۱۳۰٬۰۰۰ سپتامبر ۱۵٬ ۲۰۱۲ ۱۹٫۳٪ Official Chinese Population Clock
۲ Flag of India.svg هند ۱٬۲۱۸٬۴۸۰٬۰۰۰ سپتامبر ۱۵٬ ۲۰۱۲ ۱۷٫۴٪ Official Indian Population Clock
۳ Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا ۳۱۵٬۳۰۸٬۰۰۰ سپتامبر ۱۵٬ ۲۰۱۲ ۴٫۴۹٪ Official United States Population Clock
۴ Flag of Indonesia.svg اندونزی ۲۳۷٬۵۵۶٬۳۶۳ می‌۲۰۱۰ ۳٫۳۸% 2010 Indonesian Census
۵ Flag of Brazil.svg برزیل ۱۹۰٬۷۳۲٬۶۹۴ آگست ۱, ۲۰۱۰ ۲٫۷۲% 2010 Official Brazilian Census results
۶ Flag of Pakistan.svg پاکستان ۱۷۶٬۷۵۴٬۰۰۰ سپتامبر ۱۵٬ ۲۰۱۲ ۲٫۵۲٪ Official Pakistani Population clock
۷ Flag of Nigeria.svg نیجریه ۱۵۸٬۲۵۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۲٫۲۵% 2008 UN estimate for year 2010
۸ Flag of Bangladesh.svg بنگلادش ۱۵۳٬۳۹۹۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۲٫۱۹% Official Bangladeshi Population Clock
۹ Flag of Russia.svg روسیه ۱۴۱٬۹۱۴٬۵۰۹ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۲٫۰۲% Federal State Statistics Service of Russia
۱۰ Flag of Japan.svg ژاپن ۱۲۷٬۳۷۰٬۰۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۱٫۸۱% Official Japan Statistics Bureau
۱۱ Flag of Mexico.svg مکزیک ۱۱۲٬۳۲۲٬۷۵۷ ژون ۱۲, ۲۰۱۰ ۱٫۶% 2010 Official Mexican Census results
۱۲ Flag of the Philippines.svg فیلیپین ۹۴٬۰۱۳٬۲۰۰ وسط ۲۰۱۰ ۱٫۳۴% National Statistics Office medium projection
۱۳ Flag of Vietnam.svg ویتنام ۸۶٬۹۳۰٬۰۰۰ آپریل ۱, ۲۰۱۰ ۱٫۲۴% Official estimate
۱۴ Flag of Germany.svg آلمان ۸۱٬۸۰۲٬۰۰۰ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۱٫۱۷% Official estimate
۱۵ Flag of Egypt.svg مصر ۸۲٬۶۴۵۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۱٫۱۸% Official Egyptian Population clock
۱۶ Flag of Ethiopia.svg اتیوپی ۷۹٬۴۵۵٬۶۳۴ جولای ۲۰۱۰ ۱٫۱۳% Official estimate
۱۷ Flag of Iran.svg ایران ۷۶٬۳۸۹٬۱۳۰ مه ۲۶، ۲۰۱۲ 1.06% [سایت آمار ایران]
۱۸ Flag of Turkey.svg ترکیه ۷۳٬۷۲۲٬۹۸۸ دسامبر ۳۱, ۲۰۱۰ ۱٫۰۵% Turkish Statistical Institute
۱۹ Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg جمهوری دموکراتیک کنگو ۶۷٬۸۲۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۹۷% 2008 UN estimate for year 2010
۲۰ Flag of Thailand.svg تایلند ۶۷٬۰۷۰٬۰۰۰ دسامبر ۱, ۲۰۰۹ ۰٫۹۶% Official estimate
۲۱ Flag of France.svg فرانسهn3 ۶۵٬۸۲۱٬۸۸۵ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۹۴% Official INSEE estimate
The population figure for metropolitan France (that is, without its
سرزمین‌های آن سوی دریاهای فرانسهs and oveseas collectivities) is 63,118,000.[۱]
۲۲ Flag of the United Kingdom.svg بریتانیا ۶۱٬۷۹۲٬۰۰۰ وسط ۲۰۰۹ ۰٫۸۸% Official estimate
۲۳ Flag of Italy.svg ایتالیا ۶۰٬۵۴۵٬۹۴۰ سپتامبر ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۸۶% Official ISTAT estimate
۲۴ Flag of Myanmar.svg میانمار ۵۰٬۴۹۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۷۲% 2008 UN estimate for year 2010
۲۵ Flag of South Africa.svg آفریقای جنوبی ۴۹٬۹۹۱٬۳۰۰ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۷۱% Statistics South Africa
۲۶ Flag of South Korea.svg کره جنوبی ۴۸٬۵۰۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۶۹% 2008 UN estimate for year 2010
۲۷ Flag of Spain.svg اسپانیا ۴۶٬۱۵۲٬۹۲۵ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۶۶% Official INE estimate
۲۸ Flag of Colombia.svg کلمبیا ۴۶٬۶۷۵۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۶۶% Official Colombian Population clock
۲۹ Flag of Ukraine.svg اوکراین ۴۵٬۷۹۵٬۹۱۱ دسامبر ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۶۵% Official UKRSTAT estimate
۳۰ Flag of Sudan.svg سودان ۴۳٬۱۹۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۶۲% 2008 UN estimate for year 2010
۳۱ Flag of Tanzania.svg تانزانیا ۴۳٬۱۸۷٬۸۲۳ ۲۰۱۰ ۰٫۶۲% Official estimate
۳۲ Flag of Argentina.svg آرژانتین ۴۰٬۰۹۱٬۳۵۹ اکتبر ۲۷, ۲۰۱۰ ۰٫۵۷% Provisional census results
۳۳ Flag of Kenya.svg کنیا ۳۸٬۶۱۰٬۰۹۷ آگست ۲۴-۲۵, ۲۰۰۹ ۰٫۵۵% Official census results
۳۴ Flag of Poland.svg لهستان ۳۸٬۰۹۲٬۰۰۰ وسط ۲۰۱۰ ۰٫۵۴% Official estimate
۳۵ Flag of Canada.svg کانادا ۳۴٬۹۷۸٬۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۵% Official Canadian Population clock
۳۶ Flag of Algeria.svg الجزایر ۳۴٬۳۰۰٬۰۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۵۲% Official estimate
۳۷ Flag of Morocco.svg مراکش ۳۲٬۵۹۵۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۴۶% Official Moroccan Population clock
۳۸ Flag of Uganda.svg اوگاندا ۳۱٬۸۰۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۴۵% Official estimate
۳۹ Flag of Iraq.svg عراق ۳۱٬۴۶۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۴۵% 2008 UN estimate for year 2010
۴۰ Flag of Peru.svg پرو ۲۹٬۴۶۱٬۹۳۳ ژون ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۴۲% Official INEI estimate (in Spanish)
۴۱ Flag of Afghanistan.svg افغانستان ۲۹٬۱۱۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۴۱% 2008 UN estimate for year 2010
۴۲ Flag of Venezuela.svg ونزوئلا ۲۹٬۸۱۳۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۴۲% Official Venezuelan Population clock
۴۳ Flag of Nepal.svg نپال ۲۸٬۵۸۴٬۹۷۵ ۲۰۱۱ ۰٫۴۱% Official estimate
۴۴ Flag of Uzbekistan.svg ازبکستان ۲۷٬۷۹۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۴% 2008 UN estimate for year 2010
۴۵ Flag of Malaysia.svg مالزی ۲۷٬۵۶۵٬۸۲۱ ۲۰۱۰ ۰٫۳۹% The 2010 Population and Housing Census (Census 2010)
۴۶ Flag of Saudi Arabia.svg عربستان سعودی ۲۷٬۱۳۶٬۹۷۷ ۲۰۱۰ ۰٫۳۹% Official Saudi estimate
۴۷ Flag of Ghana.svg غنا ۲۴٬۲۳۳٬۴۳۱ سپتامبر ۲۶, ۲۰۱۰ ۰٫۳۵% Provisional 2010 census results
۴۸ Flag of North Korea.svg کره شمالی ۲۳٬۹۹۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۳۴% 2008 UN estimate for year 2010
۴۹ Flag of the Republic of China.svg جمهوری چینn4 ۲۳٬۱۶۲٬۱۲۳ دسامبر ۳۱, ۲۰۱۰ ۰٫۳۳% Official National Statistics Taiwan estimate
۵۰ Flag of Australia.svg استرالیاn5 ۲۳٬۱۱۸۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۳۲% Australian Official Population Clock
۵۱ Flag of Yemen.svg یمن ۲۲٬۴۹۲٬۰۳۵ ۲۰۰۹ ۰٫۳۲% Official estimate
۵۲ Flag of Mozambique.svg موزامبیک ۲۲٬۴۱۶٬۸۸۱ ۲۰۱۰ ۰٫۳۲% Official estimate
۵۳ Flag of Cote d'Ivoire.svg ساحل عاج ۲۱٬۵۷۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۳۱% 2008 UN estimate for year 2010
۵۴ Flag of Romania.svg رومانی ۲۱٬۴۶۶٬۱۷۴ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۳۱% Eurostat estimate
۵۵ Flag of Syria.svg سوریه ۲۱٬۷۲۳۰۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۳۱% Syrian Official Population Clock
۵۶ Flag of Sri Lanka.svg سری‌لانکا ۲۰٬۴۱۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۲۹% 2008 UN estimate for year 2010
۵۷ Flag of Madagascar.svg ماداگاسکار ۲۰٬۱۴۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۲۹% 2008 UN estimate for year 2010
۵۸ Flag of Cameroon.svg کامرون ۱۹٬۴۰۶٬۱۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۲۸% Official estimate
۵۹ Flag of Angola.svg آنگولا ۱۸٬۹۹۳٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۲۷% 2008 UN estimate for year 2010
۶۰ Flag of Chile.svg شیلی ۱۷۴٬۳۵۲۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۲۵% Official INE projection (page 36)
۶۱ Flag of the Netherlands.svg هلند ۱۶٬۷۷۸٬۶۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ 0.239% Official Netherlands population clock
۶۲ Flag of Kazakhstan.svg قزاقستان ۱۶٬۴۳۳٬۰۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۲۳% National Statistics Agency estimate
۶۳ Flag of Burkina Faso.svg بورکینافاسو ۱۵٬۷۳۰٬۹۷۷ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۲۲% Official estimate
۶۴ Flag of Malawi.svg مالاوی ۱۵٬۶۹۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۲۲% 2008 UN estimate for year 2010
۶۵ Flag of Niger.svg نیجر ۱۵٬۲۰۳٬۸۲۲ ۲۰۱۰ ۰٫۲۲% Official estimate
۶۶ Flag of Mali.svg مالی ۱۴٬۵۱۷٬۱۷۶ آپریل ۱, ۲۰۰۹ ۰٫۲۱% Preliminary 2009 census result
۶۷ Flag of Guatemala.svg گوآتمالا ۱۴٬۳۶۱٬۶۶۶ ۲۰۱۰ ۰٫۲% Official estimate
۶۸ Flag of Ecuador.svg اکوادور ۱۴٬۳۰۶٬۸۷۶ نوامبر ۲۸, ۲۰۱۰ ۰٫۲% Preliminary 2010 Ecuadorian census result
۶۹ Flag of Cambodia.svg کامبوج ۱۳٬۳۹۵٬۶۸۲ مارچ ۳, ۲۰۰۸ ۰٫۱۹% Cambodian 2008 Census
۷۰ Flag of Zambia.svg زامبیا ۱۳٬۰۴۶٬۵۰۸ اکتبر ۱۶, ۲۰۱۰ ۰٫۱۹% 2010 Zambia Census result
۷۱ Flag of Senegal.svg سنگال ۱۲٬۸۶۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۸% 2008 UN estimate for year 2010
۷۲ Flag of Zimbabwe.svg زیمباوه ۱۲٬۶۴۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۸% 2008 UN estimate for year 2010
۷۳ Flag of Chad.svg چاد ۱۱٬۵۰۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۶% 2008 UN estimate for year 2010
۷۴ Flag of Greece.svg یونان ۱۱٬۳۰۶٬۱۸۳ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۶% Eurostat estimate
۷۵ Flag of Cuba.svg کوبا ۱۱٬۲۳۹٬۲۴۵ ۲۰۱۰ متوسط ۰٫۱۶% Official estimate
۷۶ Flag of Belgium (civil).svg بلژیک ۱۰٬۸۲۷٬۵۱۹ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% Eurostat estimate
۷۷ Flag of Portugal.svg پرتغال ۱۰٬۶۳۶٬۸۸۸ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% Eurostat estimate
۷۸ Flag of the Czech Republic.svg جمهوری چک ۱۰٬۵۱۵٬۸۱۸ ژون ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% Official estimate
۷۹ Flag of Tunisia.svg تونس ۱۰٬۴۳۹٬۶۰۰ جولای ۱, ۲۰۰۹ ۰٫۱۵% National Statistics Institute of Tunisia
۸۰ Flag of Bolivia.svg بولیوی ۱۰٬۴۲۶٬۱۵۴ ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% Official estimate
۸۱ Flag of Rwanda.svg روآندا ۱۰٬۴۱۲٬۸۲۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% Official estimate
۸۲ Flag of Guinea.svg گینه ۱۰٬۳۲۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۵% 2008 UN estimate for year 2010
۸۳ Flag of Haiti.svg هائیتی ۱۰٬۰۸۵٬۲۱۴ ۲۰۱۰ ۰٫۱۴% Official estimate
۸۴ Flag of Hungary.svg مجارستان ۱۰٬۰۱۴٬۳۲۴ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۴% Official estimate
۸۵ Flag of the Dominican Republic.svg جمهوری دومینیکن ۹٬۸۸۴٬۳۷۱ ۲۰۱۰ ۰٫۱۴% Official estimate
۸۶ Flag of Serbia.svg صربستانn6 ۹٬۸۵۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۴% 2008 UN estimate for year 2010
۸۷ Flag of Belarus.svg بلاروس ۹٬۴۸۱٬۱۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۱۴% National Statistical Committee
۸۸ Flag of Sweden.svg سوئد ۹٬۴۱۲٬۸۵۱ نوامبر ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۱۳% Statistics Sweden
۸۹ Flag of Somalia.svg سومالیn7 ۹٬۳۵۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۳% 2008 UN estimate for year 2010
۹۰ Flag of Azerbaijan.svg جمهوری آذربایجان ۸٬۹۹۷٬۴۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۳% State Statistical Committee of Azerbaijan
۹۲ Flag of Burundi.svg بروندی ۸٬۵۱۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۲% 2008 UN estimate for year 2010
۹۳ Flag of Austria.svg اتریش ۸٬۳۹۶٬۷۶۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۲% Official estimate
۹۴ Flag of Switzerland.svg سوئیس ۷٬۷۸۲٬۹۰۰ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۱۱% Official Switzerland Statistics estimate
۹۵ Flag of Israel.svg اسرائیلn8 ۷٬۶۹۷٬۶۰۰ دسامبر ۳۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۱% Israeli Central Bureau of Statistics
۹۶ Flag of Honduras.svg هندوراس ۷٬۶۱۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۱% 2008 UN estimate for year 2010
۹۷ Flag of Bulgaria.svg بلغارستان ۷٬۵۲۸٬۱۰۳ ۲۰۱۰ ۰٫۱۱% Official estimate
۹۸ Flag of Tajikistan.svg تاجیکستان ۷٬۰۷۵٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۱۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۹۹ Flag of Hong Kong.svg هنگ کنگ ۷٬۰۶۱٬۲۰۰ جولای ۳۱, ۲۰۱۰ ۰٫۱۰۱% Hong Kong Census and Statistics Department
۱۰۰ Flag of Papua New Guinea.svg پاپوآ گینه نو ۶٬۸۸۸٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۹۸% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۱ Flag of Togo.svg توگو ۶٬۷۸۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۹۷% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۲ Flag of Libya.svg لیبی ۶٬۵۴۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۹۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۳ Flag of Jordan.svg اردن ۶٬۴۷۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۹۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۴ Flag of Paraguay.svg پاراگوئه ۶٬۴۶۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۹۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۵ Flag of Laos.svg لائوس ۶٬۲۳۰٬۲۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۸۹% Official estimate
۱۰۶ Flag of El Salvador.svg السالوادور ۶٬۱۹۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۸۸% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۷ Flag of Sierra Leone.svg سیرا لئون ۵٬۸۳۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۸۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۸ Flag of Nicaragua.svg نیکاراگوئه ۵٬۸۲۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۸۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۰۹ Flag of Denmark.svg دانمارک ۵٬۵۶۰٬۶۲۸ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۰۷۹% Statistics Denmark
۱۱۰ Flag of Slovakia.svg اسلواکی ۵٬۴۳۳٬۳۸۵ سپتامبر ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۰۷۷% Statistics Slovakia
۱۱۱ Flag of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان ۵٬۴۱۸٬۳۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۷۷% Official estimate
۱۱۲ Flag of Finland.svg فنلاندn9 ۵۴٬۱۷۷۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۰۷۷% Official Finnish Population clock
۱۱۳ Flag of Eritrea.svg اریتره ۵٬۲۲۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۷۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۱۴ Flag of Turkmenistan.svg ترکمنستان ۵٬۱۷۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۷۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۱۵ Flag of Singapore.svg سنگاپور ۵٬۰۷۶٬۷۰۰ ژون ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۰۷۲% Statistics Singapore
۱۱۶ Flag of Norway.svg نروژn10 ۵۰٬۶۸۳۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۰۷۲% Official Norwegian Population clock
۱۱۷ Flag of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی ۴٬۷۰۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۷% 2008 UN estimate for year 2010
۱۱۸ Flag of Costa Rica.svg کستاریکا ۴٬۵۶۳٬۵۳۸ ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۵% Official estimate
۱۱۹ Flag of the Central African Republic.svg جمهوری آفریقای مرکزی ۴٬۵۰۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۲۰ Flag of Ireland.svg جمهوری ایرلند ۴٬۴۷۰٬۷۰۰ آپریل ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۴% Irish Central Statistics Office estimate 2010
۱۲۱ Flag of Georgia.svg گرجستانn11 ۴٬۴۳۶٬۰۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۳% National Statistics Office of Georgia
۱۲۲ Flag of Croatia.svg کرواسی ۴٬۴۳۵٬۰۵۶ ژانویه ۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۶۳% Eurostat estimate
۱۲۳ Flag of New Zealand.svg زلاندنو ۴۴٬۸۳۸۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۰۶۴% Official New Zealand Population clock
۱۲۴ Flag of Lebanon.svg لبنان ۴٬۲۵۵٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۶۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۲۵ Flag of Liberia.svg لیبریا ۴٬۱۰۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۵۸% 2008 UN estimate for year 2010
۱۲۶ Flag of Palestine.svg فلسطین ۳٬۹۳۵٬۲۴۹ ۲۰۰۹ ۰٫۰۵۶% Palestinian Central Bureau of Statistics
۱۲۷ Flag of Bosnia and Herzegovina.svg بوسنی و هرزگوین ۳٬۸۴۳٬۱۲۶ ژون ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۰۵۵% Official estimate
۱۲۸ Flag of the Republic of the Congo.svg جمهوری کنگو ۳٬۷۵۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۵۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۲۹ Flag of Puerto Rico.svg پورتوریکو ۳٬۷۲۵٬۷۸۹ آپریل ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۵۳% 2010 census
۱۳۰ Flag of Moldova.svg مولداویn12 ۳٬۵۶۳٬۸۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۵۱% National Bureau of Statistics of Moldova
۱۳۱ Flag of Panama.svg پاناما ۳٬۴۰۵٬۸۱۳ می‌۱۶, ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۹% Final 2010 census results
۱۳۲ Flag of Mauritania.svg موریتانی ۳٬۳۶۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۸% 2008 UN estimate for year 2010
۱۳۳ Flag of Uruguay.svg اروگوئه ۳٬۳۵۶٬۵۸۴ ژون ۳۰, ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۸% Official estimate
۱۳۴ Flag of Armenia.svg ارمنستان ۳٬۲۵۴٬۳۰۰ سپتامبر ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۶% Monthly official estimate
۱۳۵ Flag of Lithuania.svg لیتوانی ۳٬۲۴۹٬۴۰۰ دسامبر ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۶% Monthly official estimate
۱۳۶ Flag of Albania.svg آلبانی ۳٬۱۹۵٬۰۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۶% Institute of Statistics INSTAT Albania
۱۳۷ Flag of Kuwait.svg کویت ۳٬۰۵۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۴۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۳۸ Flag of Mongolia.svg مغولستان ۲۸٬۷۰۲۰۰ سپتامبر ۱۵, ۲۰۱۲ ۰٫۰۴% Official Mongolian population clock
۱۳۹ Flag of Jamaica.svg جامائیکا ۲٬۷۳۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۳۹% 2008 UN estimate for year 2010
۱۴۰ Flag of Oman.svg عمان ۲٬۶۹۴٬۰۹۴ دسامبر ۱۲, ۲۰۱۰ ۰٫۰۳۸% Preliminary census results
۱۴۱ Flag of Latvia.svg لتونی ۲٬۲۲۹٬۵۰۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۰۳۲% Official Statistics of Latvia
۱۴۲ Flag of Namibia.svg نامیبیا ۲٬۲۱۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۳۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۴۳ Flag of Lesotho.svg لسوتو ۲٬۰۸۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۴۴ Flag of Slovenia.svg اسلوونی ۲٬۰۴۸٬۹۵۱ ۱ اکتبر ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۹% Official estimate
۱۴۵ Flag of Macedonia.svg جمهوری مقدونیه ۲٬۰۴۸٬۶۲۰ ژانویه ۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۲۹% Eurostat estimate
۱۴۶ Flag of Botswana.svg بوتسوانا ۱٬۸۰۰٬۰۹۸ ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۶% Official estimate
۱۴۷ Flag of The Gambia.svg گامبیا ۱٬۷۵۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۵% 2008 UN estimate for year 2010
۱۴۸ Flag of Qatar.svg قطر ۱٬۶۹۶٬۵۶۳ آپریل ۲۰, ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۴% Preliminary 2010 Census Results
۱۴۹ Flag of Guinea-Bissau.svg گینه بیسائو ۱٬۶۴۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۰ Flag of Gabon.svg گابون ۱٬۵۰۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۲۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۱ Flag of Estonia.svg استونی ۱٬۳۴۰٬۱۲۷ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۹% Official estimate
۱۵۲ Flag of Trinidad and Tobago.svg ترینیداد و توباگو ۱٬۳۱۷٬۷۱۴ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۹% Official estimate
۱۵۳ Flag of Mauritius.svg موریس ۱٬۲۸۰٬۹۲۵ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۸% Official estimate
۱۵۴ Flag of Swaziland.svg سوازیلند ۱٬۲۰۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۷% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۵ Flag of East Timor.svg تیمور شرقی ۱٬۱۷۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۷% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۶ Flag of Djibouti.svg جیبوتی ۸۷۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۷ Flag of Fiji.svg فیجی ۸۵۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۸ Flag of Bahrain.svg بحرین ۸۰۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۵۹ Flag of Cyprus.svg قبرسn14 ۸۰۱٬۸۵۱ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۱% Eurostat estimate
۱۶۰ Flag of Guyana.svg گویان ۷۸۴٬۸۹۴ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱۱% Official estimate
۱۶۱ Flag of Bhutan.svg پادشاهی بوتان ۶۹۵٬۸۲۲ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱% Official estimate
۱۶۲ Flag of Equatorial Guinea.svg گینه استوایی [۲] ۶۹۳٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۶۳ Flag of the Comoros.svg کومورn15 ۶۹۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۶۴ Flag of Montenegro.svg مونته‌نگرو ۶۴۱٬۹۶۶ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۹% Official estimate
۱۶۵ Flag of Macau.svg ماکائو ۵۴۲٬۲۰۰ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۸% Macau Statistics and Census Service
۱۶۶ Flag of the Solomon Islands.svg جزایر سلیمان ۵۳۰٬۶۶۹ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۸% Official estimate
۱۶۷ Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg صحرای غربی ۵۳۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۸% 2008 UN estimate for year 2010
۱۶۸ Flag of Suriname.svg سورینام ۵۲۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۷% 2008 UN estimate for year 2010
۱۶۹ Flag of Luxembourg.svg لوکزامبورگ ۵۰۲٬۱۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۷% Official estimate
۱۷۰ Flag of Cape Verde.svg کیپ ورد ۴۹۱٬۵۷۵ ژون ۱۶, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۷% Official estimate
۱۷۱ Flag of Malta.svg مالت ۴۱۶٬۳۳۳ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۶% Eurostat estimate
۱۷۲ Flag of Brunei.svg برونئی ۴۰۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۶% 2008 UN estimate for year 2010
۱۷۳ Flag of the Bahamas.svg باهاما ۳۵۳٬۶۵۸ می‌۳, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۵% Official estimate
۱۷۴ Flag of Belize.svg بلیز ۳۳۳٬۲۰۰ وسط ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۵% Statistical Institute of Belize
۱۷۵ Flag of Iceland.svg ایسلند ۳۱۸٬۴۵۲ ژانویه ۱, ۲۰۱۱ ۰٫۰۰۵% Statistics Iceland
۱۷۶ Flag of Maldives.svg مالدیو ۳۱۷٬۲۸۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۵% Official estimate
۱۷۷ Flag of Barbados.svg باربادوس ۲۵۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۷۸ Flag of Vanuatu.svg وانواتو ۲۴۶٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۴% 2008 UN estimate for year 2010
۱۷۹ Flag of Samoa.svg ساموآ ۱۸۷٬۰۳۲ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۳% Official estimate
۱۸۰ Flag of Guam.svg گوآم ۱۸۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۳% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۱ Flag of Saint Lucia.svg سنت لوسیا ۱۷۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۲ Flag of Sao Tome and Principe.svg سائوتومه و پرینسیپ ۱۶۵٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۳ Flag of Curaçao.svg کوراسائو ۱۴۲٬۱۸۰ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% Official estimate
۱۸۴ Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg سنت وینسنت و گرنادین‌ها ۱۰۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۵ Flag of the United States Virgin Islands.svg جزایر ویرجین ایالات متحده ۱۰۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۶ Flag of Aruba.svg آروبا ۱۰۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۲% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۷ Flag of Grenada.svg گرنادا ۱۰۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۸ Flag of Tonga.svg تونگا ۱۰۴٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۸۹ Flag of the Federated States of Micronesia.svg ایالات فدرال میکرونزی ۱۰۲٬۶۲۴ آپریل ۴, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Preliminary census results
۱۹۰ Flag of Kiribati.svg کیریباتی ۱۰۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۱ Flag of Jersey.svg جرسی ۹۲٬۵۰۰ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۱۹۲ Flag of Antigua and Barbuda.svg آنتیگوا و باربودا ۸۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۳ Flag of the Northern Mariana Islands.svg جزایر ماریانای شمالی ۸۸٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۴ Flag of Seychelles.svg سیشل ۸۶٬۵۲۵ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۱۹۵ Flag of Andorra.svg آندورا ۸۴٬۰۸۲ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۱۹۶ Flag of the Isle of Man.svg جزیره من ۸۰٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۷ Flag of American Samoa.svg ساموای آمریکا ۶۹٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۸ Flag of Dominica.svg دومینیکا ۶۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۱۹۹ Flag of Bermuda.svg برمودا ۶۴٬۵۶۶ جولای ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۲۰۰ Flag of Guernsey.svg گرنزی ۶۲٬۲۷۴ مارچ ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۲۰۱ Flag of the Cayman Islands.svg جزایر کیمن ۵۷٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۰۲ Flag of Greenland.svg گرینلند ۵۶٬۴۵۲ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۲۰۳ Flag of the Marshall Islands.svg جزایر مارشال ۵۴٬۳۰۵ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Official estimate
۲۰۴ Flag of Saint Kitts and Nevis.svg سنت کیتس و نویس ۵۲٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۰۵ Flag of the Faroe Islands.svg جزایر فارو ۴۸٬۵۶۱ دسامبر ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۱% Official statistics of the Faroe Islands
۲۰۶ Flag of the Turks and Caicos Islands.svg جزایر تورکس و کایکوس ۴۰٬۳۵۷ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۶% Official estimate
۲۰۷ Flag of Sint Maarten.svg سنت مارتین ۳۷٬۴۲۹ ژانویه ۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۵% Official estimate
۲۰۸ Flag of Liechtenstein.svg لیختن‌اشتاین ۳۵٬۹۰۴ دسامبر ۳۱, ۲۰۰۹ ۰٫۰۰۰۵% Official estimate
۲۰۹ Flag of Monaco.svg موناکو ۳۳٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۵% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۰ Flag of San Marino.svg سن مارینو ۳۱٬۸۸۷ دسامبر ۳۱, ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۵% Monthly official estimate
۲۱۱ Flag of Gibraltar.svg جبل طارق ۳۱٬۰۰۰ ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۴% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۲ Flag of the British Virgin Islands.svg جزایر ویرجین انگلستان ۲۸٬۲۱۳ ۲۰۰۸ ۰٫۰۰۰۴% Official estimate
۲۱۳ Flag of the Cook Islands.svg جزایر کوک ۲۳٬۴۰۰ سپتامبر ۲۰۱۰ ۰٫۰۰۰۳% Official monthly estimate
۲۱۴ Flag of Palau.svg پالائو ۲۱٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۳% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۵ Flag of Anguilla.svg آنگویلا ۱۵٬۲۳۶ ۲۰۱۱ ۰٫۰۰۰۲% Official estimate
۲۱۶ Flag of Nauru.svg نائورو ۱۰٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۷ Flag of Tuvalu.svg تووالو ۱۰٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۸ Flag of Montserrat.svg مونتسرات ۶٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۱۹ Flag of Saint Helena.svg سینت هلینا ۴٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۱% 2008 UN estimate for year 2010
۲۲۰ Flag of the Falkland Islands.svg جزایر فالکند ۳٬۰۰۰   ۰٫۰۰۰۰۵٪ 2008 UN estimate for year 2010
۲۲۱ Flag of Niue.svg نیووی ۱٬۵۰۰   ۰٫۰۰۰۰۳٪ تخمین سازمان ملل متحد
۲۲۲ Flag of Tokelau.svg توکلائو ۱٬۲۰۰   ۰٫۰۰۰۰۳٪ تخمین سازمان ملل متحد
۲۲۳ Flag of the Vatican City.svg واتیکان ۸۰۰   ۰٫۰۰۰۰۲٪ تخمین سازمان ملل متحد
۲۲۴ Flag of the Pitcairn Islands.svg جزایر پیت‌کرن ۵۰   ۰٫۰۰۰۰۰۱٪ تخمین سازمان ملل متحد

از سایت wikipedia.org

پيام هاي ديگران ()        PermaLink        ۱۳٩۱/٦/٢۸ - آنسوی مه


حکیم خیام نیشابوری


حکیم غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خیام نیشابوری (زادهٔ ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ خورشیدی، مرگ در ۵۱۰ خورشیدی) [۱] به خیامی وخیام نیشابوری و خیامی النیسابوری[۲] هم نامیده شده‌است. او از ریاضی‌دانان، ستاره‌شناسان و شُعرای بنام ایران در دورهٔ سلجوقی است. گرچه پایگاه علمی خیام برتر از جایگاه ادبی او است و دارای لقب حجةالحق بوده‌است،[۳] ولی آوازهٔ وی بیشتر به واسطهٔ نگارش رباعیاتش است که شهرت جهانی دارد. افزون بر آنکه رباعیات خیام را به اغلب زبان‌های زنده ترجمه نموده‌اند، فیتزجرالد [۴] رباعیات او را به زبان انگلیسی ترجمه کرده‌است که مایهٔ شهرت بیشتر وی در مغرب‌زمین گردیده‌است.

یکی از برجسته‌ترین کارهای وی را می‌توان اصلاح گاهشماری ایران در زمان وزارت خواجه نظام‌الملک، که در دورهٔ سلطنت ملک‌شاه سلجوقی(۴۲۶-۵۹۰ هجری قمری) بود، دانست. وی در ریاضیات، علوم ادبی، دینی و تاریخی استاد بود. نقش خیام در حل معادلات درجه سوم و مطالعات‌اش دربارهٔ اصل پنجم اقلیدس نام او را به عنوان ریاضی‌دانی برجسته در تاریخ علم ثبت کرده‌است.[۵]

شماری از تذکره نویسان، خیام را شاگرد ابن سینا و شماری نیز وی را شاگرد امام موفق نیشابوری خوانده‌اند.[۶][۳] [۷] هر چند قول مبنی بر این که خیام شاگرد ابن سینا بوده‌است، بسیار بعید می‌نماید. چون از لحاظ زمانی با هم تفاوت زیادی داشته‌اند. خیام در جایی ابن سینا را استاد خود می‌داند اما این استادی ابن سینا، جنبهٔ معنوی دارد.

همچنین از وی هم‌اکنون بیش از ۱۰۰ رباعی برجای مانده‌است.[۸]

 

زنده گی


آرامگاه خیام که در محله کهن شادیاخ در نیشابور است.

عمر خیام در سده پنجم هجری در نیشابور زاده شد. فقه را در میانسالی در محضر امام موفق نیشابوری آموخت؛حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و اختر شناسی را فراگرفت. برخی نوشته‌اند که او فلسفه را مستقیماً از زبان یونانی فرا گرفته بود. 

در حدود ۴۴۹ تحت حمایت و سرپرستی ابوطاهر، قاضی‌القضات سمرقند، کتابی دربارهٔ معادله‌های درجهٔ سوم به زبان عربی نوشت تحت نام رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله[۹]با نظام الملک طوسی رابطه‌ای نیکو داشت، این کتاب را پس از نگارش به خواجه تقدیم کرد. پس از این دوران خیام به دعوت سلطان جلال‌الدین ملکشاه سلجوقی و وزیرش نظام الملک به اصفهان می‌رود تا سرپرستی رصدخانهٔ اصفهان را به‌عهده گیرد. او هجده سال در آن‌جا مقیم می‌شود. به مدیریت او زیج ملکشاهی تهیه می‌شود و در همین سال‌ها (حدود ۴۵۸) طرح اصلاح تقویم را تنظیم می‌کند. تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال‌الدین ملکشاه شهره‌است، اما پس از مرگ ملکشاه کاربستی نیافت. در این دوران خیام به‌عنوان اختربین در دربار خدمت می‌کرد هرچند به اختربینی اعتقادی نداشت.[۱۰] در همین سال‌ها(۴۵۶) مهم‌ترین و تأثیرگذارترین اثر ریاضی خود را با نام رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس[۱۱] *را می‌نویسد و در آن خطوط موازی و نظریهٔ نسبت‌ها را شرح می‌دهد. پس از درگذشت ملکشاه و کشته شدن نظام‌الملک، خیام مورد بی‌مهری قرار گرفت و کمک مالی به رصدخانه قطع شد بعد از سال ۴۷۹ اصفهان را به قصد اقامت در مرو[۱۲] *که به عنوان پایتخت جدید سلجوقیان انتخاب شده بود، ترک کرد. احتمالاً در آن‌جا میزان الحکم و قسطاس المستقیم را نوشت. رسالهٔ مشکلات الحساب (مسائلی در حساب) احتمالاً در همین سال‌ها نوشته شده‌است.[۱۳]

غلامحسین مراقبی گفته‌است که خیام در زندگی زن نگرفت و همسر بر نگزید.[۱۴] البته برخی از داماد خیام سخنانی نقل کرده‌اند و در این باره نظری دیگر داشته‌اند.

عصر خیام

در زمان خیام فرقه‌های مختلف سنی و شیعه، اشعری و معتزلی سرگرم بحث‌ها و مجادلات اصولی و کلامی بودند. فیلسوفان پیوسته توسط قشرهای مختلف به کفر متهم می‌شدند. تعصب، بر فضای جامعه چنگ انداخته بود و کسی جرئت ابراز نظریات خود را نداشت - حتی امام محمد غزالی نیز از اتهام کفر در امان نماند. اگر به سیاست نامهٔ خواجه نظام الملک بنگریم، این اوضاع کاملاً بر ما روشن خواهد بود. در آن جا، خواجه نظام همهٔ معتقدان به مذهبی خلاف مذهب خود را به شدت می‌کوبد و همه را منحرف از راه حق و ملعون می‌داند. از نظر سیاست نیز وقایع مهمی در عصر خیام رخ داد: 1ـ سقوط دولت آل بویه 2ـ قیام دولتِ سلجوقی 3ـ جنگ‌های صلیبی 4ـ ظهور باطینان و ... در اوایل دوران زندگی خیام، ابن سینا و ابوریحان بیرونی به اواخر عمرشان خود رسیده بودند. نظامی عروضیِ سمرقندی او را «حجه‌الحق» و ابوالفضل بیهقی «امام عصر خود» لقب داده‌اند. از خیام به عنوان جانشین ابن‌سینا و استاد بی‌بدیلِ فلسفه طبیعی (مادی) ریاضیات، منطق و مابعدالطبیعه یاد می‌کنند. خیام در سال 480 هجری قمری از سوی سلطان ملکشاه سلجوقی مأموریت گرفت تا تقویم زمان خود را اصلاح کند.[۱۵]

مرگ خیام


باغی که آرامگاه خیام در آن قرار دارد، تصویر از کنار آرامگاه امامزاده محروق
گرفته شده‌است و در ورودی قدیمی این باغ در تصویر دیده می‌شود.

مرگ خیام را میان سال‌های ۵۱۷-۵۲۰ هجری می‌دانند که در نیشابور اتفاق افتاد. گروهی از تذکره نویسان نیز وفات او را ۵۱۶ نوشته‌اند،اما پس از بررسیهای لازم مشخص گردیده که تاریخ وفات وی سال ۵۱۷ بوده‌است .مقبرهٔ وی هم اکنون در شهر نیشابور،در باغی که آرامگاه امامزاده محروق در آن واقع می‌باشد، قرار گرفته‌است.[۱۶]

 

 

 

 

خیام شاعر

خیام زندگی‌اش را به عنوان ریاضیدان و فیلسوفی شهیر سپری کرد، در حالی‌که معاصرانش از رباعیاتی که امروز مایه شهرت و افتخار او هستند بی‌خبر بودند.[۱۷] معاصران خیام نظیر نظامی عروضی یا ابوالحسن بیهقی از شاعری خیام یادی نکرده‌اند.[۱۸] صادق هدایت در این باره می‌گوید.

گویا ترانه‌های خیام در زمان حیاتش به واسطهٔ تعصب مردم مخفی بوده و تدوین نشده و تنها بین یکدسته از دوستان همرنگ و صمیمی او شهرت داشته یا در حاشیهٔ جنگ‌ها و کتب اشخاص باذوق بطور قلم‌انداز چند رباعی از او ضبط شده، و پس از مرگش منتشر گردیده [است.] [۱۹]

قدیمی‌ترین کتابی که در آن از خیام شاعر یادی شده‌است، کتاب خریدة القصر از عمادالدین کاتب اصفهانی است. این کتاب به زبان عربی و در سال ۵۷۲ یعنی نزدیک به ۵۰ سال پس از مرگ خیام نوشته شده‌است. کتاب دیگر مرصادالعباد نجم‌الدین رازی است.این کتاب حدود ۱۰۰ سال پس از مرگ خیام در ۶۲۰ قمری تصنیف شده‌است[۲۰] نجم‌الدین صوفی متعصبی بود و از نیش و کنایه به خیام به خاطر افکار کفرآمیزش دریغ نکرده‌است.[۲۱]کتاب‌های قدیمی (پیش از سدهٔ نهم) که اشعار خیام در آنها آمده‌است و مورد استفادهٔ مصححان قرار گرفته‌اند علاوه بر مرصادالعباد از قرار زیرند:[۲۲]* تاریخ جهانگشا (۶۵۸ ق)، تاریخ گزیدهٔ حمدالله مستوفی (۷۳۰ ق)، نزهة المجالس (۷۳۱ ق)، مونس الاحرار (۷۴۱ ق). جنگی از منشآت و اشعار که سعید نفیسی در کتابخانهٔ مجلس شورای ملی جنگ یافت و در سال ۷۵۰ قمری کتابت شده‌است و همچنین مجموعه‌ای تذکره‌مانند که قاسم غنی در کتابخانهٔ شورای ملی یافت که مشتمل بر منتخابت اشعار سی شاعر است و پنج رباعی از خیام دارد. [۲۳]*

با کنار گذاشتن رباعایت تکراری ۵۷ رباعی به دست می‌آید.[۲۴] این ۵۷ رباعی که تقریباً صحت انتساب آنها به خیام مسلم است کلیدی برای تصحیح و شناختن سره از ناسره به دست مصححان می‌دهد. با کمک این رباعی‌ها زبان شاعر و مشرب فلسفی وی تا حد زیادی آشکار می‌شود. زبان خیام در شعر طبیعی و ساده و از تکلف به دور است و در شعر پیرو کسی نیست. [۲۵] وانگهی هدف خیام از سرودن رباعی شاعری به معنی متعارف نبوده‌است بلکه به واسطهٔ داشتن ذوق شاعری نکته‌بینی‌های فلسفی خود را در قالب شعر بیان کرده‌است[۲۶]

تصحیحات رباعیات خیام

شهرت خیام به عنوان شاعر مرهون ادوارد فیتزجرالد انگلیسی‌است که با ترجمهٔ شاعرانهٔ رباعیات وی به انگلیسی، خیام را به جهانیان شناساند. با این حال در مجموعهٔ خود اشعاری از خیام آورده‌آست که به قول هدایت نسبت آنها به خیام جایز نیست. [۲۷]

تا پیش از تصحیحات علمی مجموعه‌هایی که با نام رباعیات خیام وجود داشت؛ مجموعه‌هایی مغشوش از آرای متناقض و افکار متضاد بود به طوری که به قول صادق هدایت «اگر یک نفر صد سال عمر کرده باشد و روزی دو مرتبه کیش و مسلک و عقیدهٔ خود را عوض کرده باشد قادر به گفتن چنین افکاری نخواهد بود.»[۲۸]. بی‌مبالاتی نسخه‌نویسان و اشتباه کاتبان همیشه در بررسی نسخه‌های خطی دیده می‌شود. اما در مورد خیام گاه اشعارش را به‌عمد تغییر داده‌اند تا آن را به مسلک تصوف نزدیک کنند. [۲۹] هدایت حتی می‌گوید یک علت مغشوش بودن رباعیات خیام این است که هر کس می‌خوارگی کرده‌است و رباعی‌ای گفته‌است از ترس تکفیر آن را به خیام نسبت داده‌است. [۳۰]. مشکل دیگری که وجود دارد این است که بسیاری به پیروی و تقلید از خیام رباعی سروده‌اند و رباعی ایشان بعدها در شمار رباعیات خیام آمده‌است.[۳۱].

نخستین تصحیح معتبر رباعیات خیام به دست صادق هدایت انجام گرفت. وی از نوجوانی دلبستهٔ خیام بود تدوینی از رباعیات خیام صورت داده بود. بعدها در ۱۳۱۳ آن را مفصل‌تر و علمی‌تر و با مقدمه‌ای طولانی با نام ترانه‌های خیام به چاپ رسانید. تصحیح معتبر بعدی به دست محمد علی فروغی در ۱۳۲۰ به انجام رسید. لازم به ذکر است که اروپاییان نظیر ژوکوفسکی، روزن و کریستن‌سن دست به تصحیح رباعیات زده بودند اما منتقدان بعدی شیوهٔ تصحیح و حاصل کار ایشان را چندان معتبر ندانسته‌اند. [۳۲]

احمد شاملو روایتی از ۱۲۵ رباعی خیام در کتابی به نام ترانه‌ها روایت:احمد شاملو ارائه داده‌است.

مضمون اشعار و مشرب فلسفی خیام

صادق هدایت در ترانه‌های خیام دسته‌بندی کلی‌ای از مضامین رباعیات خیام ارائه می‌دهد و ذیل هر یک از عناوین رباعی‌های مرتبط با موضوع را می‌آورد:

  • راز آفرینش[۳۳]
  • درد زندگی[۳۴]
  • از ازل نوشته[۳۵]
  • گردش دوران[۳۶]
  • ذرات گردنده[۳۷]
    • در کل اشاره به این مضمون است که چون بمیریم ذرات تن ما پراکنده شده و از گِلِ خاک ما کوزه خواهند ساخت. این درواقع به یک معنا هم از ایراداتی‌است که به معاد جسمانی وارد ساخته‌اند. چرا که وقتی ذرات تن اشخاص با گذشت زمان در تن دیگران رود رستاخیز جسمانی هر دوی آنان چگونه ممکن است.
  • هر چه باداباد[۳۸]
  • هیچ است[۳۹]
  • دم را دریابیم[۴۰]

خیام و ریاضیات

پیش از کشف رساله خیام در جبر، شهرت او در مشرق‌زمین به واسطه اصلاحات سال و ماه ایرانی و در غرب به واسطه ترجمه رباعیاتش بوده‌است و تقریباً تا حدود قرن ۱۹ میلادی از تحقیقات جبری او اطلاعی در دست نبود. [۴۱] به همین دلیل کوشش‌ها و تحقیقات خیام در علم جبر تأثیر چندانی در بسط این علم نداشته‌است و در آن زمان اروپائیان در جبر به مرحله‌ای رسیده بودند که آشنایی با رساله‌های خیام تنها از جنبه تاریخی برای آنها با اهمیت بوده‌است. [۴۲] قدیمی‌ترین کتابی که از خیام اسمی به میان آورده و نویسندهٔ آن هم عصر خیام بوده، نظامی عروضی مؤلف «چهار مقاله» است. ولی او خیام را در ردیف منجمین ذکر می‌کند و اسمی از رباعیات او نمی‌آورد.[۴۳] با این وجود جورج سارتن با نام بردن از خیام به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ریاضیدانان قرون وسطی چنین می‌نویسد:

 
عمر خیام
خیام اول کسی است که به تحقیق منظم علمی در معادلات درجات اول و دوم و سوم پرداخته، و طبقه‌بندی تحسین‌آوری از این معادلات آورده‌است، و در حل تمام صور معادلات درجه سوم منظماً تحقیق کرده، و به حل (در اغلب موارد ناقص) هندسی آنها توفیق یافته، و رساله وی در علم جبر، که مشتمل بر این تحقیقات است، معرف یک فکر منظم علمی است؛ و این رساله یکی از برجسته‌ترین آثار قرون وسطائی و احتمالاً برجسته‌ترین آنها در این علم است.
   
عمر خیام

 

خیام در مقام ریاضی‌دان و ستاره‌شناس تحقیقات و تالیفات مهمی دارد. از جمله آنها رسالة فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله است که در آن از جبر عمدتاً هندسی خود برای حل معادلات درجه سوم استفاده می‌کند. او معادلات درجه دوم را از روش‌های هندسی اصول اقلیدس حل می‌کند و سپس نشان می‌دهد که معادلات درجه سوم با قطع دادن مخروط‌ها با هم قابل حل هستند. [۴۴] برگن معتقد است که «هر کس که ترجمهٔ انگلیسی [جبر خیام] به توسط کثیر [۴۵]* را بخواند استدلالات خیام را بس روشن خواهد یافت و، نیز، از نکات متعدد جالب توجهی در تاریخ انواع مختلف معادلات مطلع خواهد شد.»[۴۶] مسلم است که خیام در رساله‌هایش از وجود جوابهای منفی و موهومی در معادلات آگاهی نداشته‌است و جواب صفر را نیز در نظر نمی‌گرفته است[۴۷].

یکی دیگر از آثار ریاضی خیام رسالة فی شرح ما اشکل من مصادرات اقلیدس است. او در این کتاب اصل موضوعهٔ پنجم اقلیدس را دربارهٔ قضیهٔ خطوط متوازی که شالودهٔ هندسهٔ اقلیدسی است، مورد مطالعه قرار داد و اصل پنجم را اثبات کرد.[۴۸] به نظر می‌رسد که تنها نسخه کامل باقیمانده از این کتاب در کتابخانه لیدن در هلند قرار دارد. [۴۹]

درکتاب دیگری از خیام که اهمیت ویژه‌ای در تاریخ ریاضیات دارد رسالهٔ مشکلات الحساب (مسائلی در حساب) هرچند این رساله هرگز پیدا نشد اما خیام خود به این کتاب اشاره کرده‌است و ادعا می‌کند قواعدی برای بسط دوجمله‌ای (a + b)n کشف کرده و اثبات ادعایش به روش جبری در این کتاب است.

، به هر حال قواعد این بسط تا n = 12 توسط طوسی (که بیشترین تأثیر را از خیام گرفته) در کتاب «جوامع الحساب» آورده شده‌است.[۵۰] روش خیام در به دست آوردن ضرایب منجر به نام گذاری مثلث حسابی این ضرایب به نام مثلث خیام شد، انگلیسی زبان‌ها آن را به نام مثلث پاسکالمی‌شناسند که البته خدشه‌ای بر پیشگامی خیام در کشف روشی جبری برای این ضرایب نیست.[۵۱]

خیام به تحلیل ریاضی موسیقی نیز پرداخته‌است و در القول علی اجناس التی بالاربعاء مسالهٔ تقسیم یک چهارم را به سه فاصله مربوط به مایه‌های بی‌نیم‌پرده، با نیم‌پردهٔ بالارونده، و یک چهارم پرده را شرح می‌دهد.[۱۳]

مهم‌ترین دست‌آوردها

  • ابداع نظریه‌ای دربارهٔ نسبت‌ها هم‌ارز با نظریهٔ اقلیدس.
  • «در مورد جبر، کار خیام در ابداع نظریهٔ هندسی معادلات درجهٔ سوم موفقترین کاری است که دانشمندی مسلمان انجام داده‌است.»[۱۳]
  • او نخستین کسی بود که نشان داد معادلهٔ درجهٔ سوم ممکن است دارای بیش از یک جواب باشد و یا این که اصلاً جوابی نداشته باشند.«آنچه که در هر حالت مفروض اتفاق می‌افتد بستگی به این دارد که مقاطع مخروطی‌ای که وی از آنها استفاده می‌کند در هیچ نقطه یکدیگر را قطع نکنند، یا در یک یا دو نقطه یکدیگر را قطع کنند.»[۵۲]
  • «نخستین کسی بود که گفت معادلهٔ درجهٔ سوم را نمی‌توان عموماً با تبدیل به معادله‌های درجهٔ دوم حل کرد، اما می‌توان با بکار بردن مقاطع مخروطی به حل آن دست یافت.»[۱۳]
  • «در نیمهٔ اول سدهٔ هیجدهم، ساکری اساس نظریهٔ خود را دربارهٔ خطوط موازی بر مطالعهٔ همان چهارضلعی دوقائمهٔ متساوی‌الساقین که خیام فرض کرده بود قرار می‌دهد و کوشش می‌کند که فرضهای حاده و منفرجه‌بودن دو زاویهٔ دیگر را رد کند.»[۵۳]
  • به خاطر موفقیت خیام در تعیین ضرایب بسط دو جمله‌ای (بینوم نیوتن)که البته تا سده قبل نامکشوف مانده بود و به احترام سبقت وی بر اسحاق نیوتن در این زمینه در بسیاری از کتب دانشگاهی و مرجع این دو جمله‌ای‌ها «دو جمله‌ای خیام-نیوتن» نامیده می‌شوند.

پیروان خیام

صادق هدایت بر این باور است که حافظ از تشبیهات خیام بسیار استفاده کرده‌است، تا حدی که از متفکرترین و بهترین پیروان خیام به شمار می‌آید. هر چند که به نظر او افکار حافظ به فلسفهٔ خیام نمی‌رسد، اما بنا به نظر صادق هدایت حافظ این نقص را با الهامات شاعرانه و تشبیهات رفع کرده‌است و برای نمونه به قدری شراب را زیر تشبیهات پوشانده که تعبیر صوفیانه از آن می‌شود. اما خیام این پرده پوشی را ندارد.[۵۴] برای نمونه حافظ دربارهٔ بهشت با ترس سخن می‌گوید:

باغ فـردوس لطیـف است و لیکن زیـنهار   تو غنیمت شمر این سایهٔ بید و لب کشت

اما خیام بدون پرده‌پوشی می‌گوید:

گویند بهشت و حور عین خواهد بود   آنجا می‌ناب و انگبین خواهد بود
گر ما می‌ومعشوقه گزیدیم چه باک؟   چون عاقبت کار چنین خواهد بود

چهره جهانی خیام


تندیس خیام در بخارست، پایتخت رومانی

در جهان خیام به عنوان یک شاعر، ریاضیدان و اخترشناس شناخته شده‌است. هرچند که اوج شناخت جهان از خیام را می‌توان پس از ترجمه شعرهای وی به وسیله فیتز جرالد دانست. این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران شماری از شعرهای ترجمه‌شده به وسیله فیتز جرالد را سروده خیام نمی‌دانند و این خود سبب تفاوت‌هایی در شناخت خیام در نگاه ایرانی‌ها و غربی‌ها شده‌است. تأثیرات خیام بر ادبیات غرب از مارک تواین تاتی.اس الیوت او را به نماد فلسفه شرق و شاعر محبوب روشنفکران جهان تبدیل کرده‌است.[۵۵]

ولادیمیر پوتین،مارتین لوتر کینگ و آبراهام لینکن همیشه قبل از خواب رباعیات خیام می‌خواندند یا می‌خوانند[۵۶][نیاز به یادکرد منبع معتبرتر]

خیام در افسانه

انابه

افسانه‌هایی چند پیرامون خیام وجود دارد. یکی از این افسانه‌ها از این قرار است که خیام می‌خواست باده بنوشد ولی بادی وزید و کوزه میش را شکست. پس خیام چنین سرود:

ابریق می مرا شکستی،ربی   بر من در عیش را بستی،ربی
من می‌خورم و تو می‌کنی بدمستی   خاکم به دهن مگر که مستی،ربی

پس چون این شعر کفرآمیز را گفت خدا روی وی را سیاه کرد. پس خیام پشیمان شد و برای پوزش از خدا این بیت را سرود:

ناکرده گنه در این جهان کیست بگو   آن کس که گنه نکرد چون زیست بگو
من بد کنم و تو بد مکافات دهی   پس فرق میان من و تو چیست بگو

و چون اینگونه از خداوند پوزش خواست رویش دوباره سفید شد. البته جدا از افسانه‌ها در اینکه این دو رباعی بالا از خیام باشند جای شک است.[۵۷]

ای رفته و باز آمده بل هم گشته

در افسانه‌ای دیگر، چنین آمده که روزی خیام با شاگردان از نزدیکی مدرسه‌ای می‌گذشتند. عده‌ای، مشغول ترمیم آن مدرسه بودند و چارپایانی، مدام بارهایی (شامل سنگ و خشت و غیره)را به داخل مدرسه می‌بردند و بیرون می‌آمدند. یکی از آن چارپایان از وارد شدن به مدرسه ابا می‌کرد و هیچ کس قادر نبود او را وارد مدرسه کند. چون خیام این اوضاع را دید، جلو رفت و در گوش چارپا چیزی گفت. سپس چارپا آرام شد و داخل مدرسه شد. پس از این که خیام بازگشت، شاگردان پرسیدند که ماجرا چه بود؟

خیام بازگفت که آن خر، یکی از محصلان همین مدرسه بود و پس از مردن، به این شکل در آمده و دوباره به دنیا بازگشته بود ( اشاره به نظریهٔ تناسخ) و می‌ترسید که وارد مدرسه بشود و کسی او را بشناسد و شرمنده گردد. من این موضوع را فهمیدم و در گوشش خواندم:

ای رفته و باز آمده بَل هُم گشته   نامت ز میان مردمان گم گشته
ناخن همه جمع آمده و سم گشته   ریشت ز عقب در آمده دم گشته

و چون متوجه شد که من او را شناخته‌ام، تن به درون مدرسه رفتن در داد. [۵۸]

سه یار دبستانی

مقاله اصلی: سه یار دبستانی

به روایتی خیام، حسن صباح و خواجه نظام الملک به سه یار دبستانی معروف بوده‌اند که در بزرگی هر یک به راهی رفتند. حسن رهبری فرقهٔ اسماعیلیه را به عهده گرفت، خواجه نظام الملک سیاست مداری عظیم الشان شد و خیام شاعر و متفکری گوشه گیر گشت که در آثارش اندیشه‌های بدیع و دلهره و اضطرابی از فلسفه هستی و جهان وجود دارد.[۵۹]

برپایه داستان سه یار دبستانی این سه در زمان کودکی با هم قرار گذاشتند که هر کدام به جایگاهی رسید آن دو دیگر را یاری رساند. هنگامی که نظام‌الملک به وزیری سلجوقیان رسید به خیام فرمانروایی بر نیشابور و گرداگرد آن سامان را پیشنهاد کرد،ولی خیام گفت که سودای ولایت‌داری ندارد. پس نظام‌الملک ده‌هزاردینار مقرری برای او تعیین کرد تا در نیشابور به او پرداخت‌کنند.[۶۰]

چنان که فروغی در مقدمهٔ تصحیحش از خیام اشاره کرده‌است این داستان سند معتبری ندارد و تازه اگر راست باشد حسن صباح و خیام هر دو باید بیش از ۱۲۰ سال عمر کرده باشند که خیلی بعید است. به علاوه هیچ یک از معاصران خیام هم به این داستان اشاره نکرده‌است. [۶۱]

آثار

خیام آثار علمی و ادبی بسیار تالیف کرد.

او میزان الحکمت را درباره فیزیک و لوازم الامکنت را در دانش هواشناسی نوشت. نوروزنامه دیگر اثر ادبی اوست، در پدیداری نوروز و آیین پادشاهان ایرانی و اسب و زر و قلم و شرا که در حدود ۴۹۵ هجری قمری نگاشته شده‌است. کتاب جبر و مقابله خیام با تلاش دانش پژوهان اروپایی در سال ۱۷۴۲ در یکی از کتابخانه‌های لیدن یافته شد. این کتاب در ۱۸۱۵ توسط تنی چند از دانشمندان فرانسوی ترجمه و منشر شد .[۱۴]

  • رسالة فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله به زبان عربی، در بارهٔ معادلات درجهٔ سوم.
  • رسالة فی شرح مااشکل من مصادرات کتاب اقلیدس در مورد خطوط موازی و نظریهٔ نسبت‌ها.
  • رساله میزان‌الحکمه.«راه‌حل جبری مسالهٔ تعیین مقادیر طلا و نقره را در آمیزه‌(آلیاژ) معینی به وسیلهٔ وزنهای مخصوص بدست می‌دهد.»[۱۳]
  • قسطاس المستقیم
  • رسالهٔ مسائل الحساب، این اثر باقی نمانده‌است.
  • القول علی اجناس التی بالاربعاء، اثری دربارهٔ موسیقی.
  • رساله کون و تکلیف به عربی درباره حکمت خالق در خلق عالم و حکمت تکلیف که خیام آن را در پاسخ پرسش امام ابونصر محمدبن ابراهیم نسوی در سال ۴۷۳ نوشته‌است و او یکی از شاگردان پورسینا بوده و در مجموعه جامع البدایع باهتمام سید محی الدین صبری بسال ۱۲۳۰ و کتاب خیام در هند به اهتمام سلیمان ندوی سال ۱۹۳۳ میلادی چاپ شده‌است.
  • رساله روضة‌القلوب در کلیات وجود
  • رساله ضیاء العلی
  • رساله‌ای در صورت و تضاد
  • ترجمه خطبه ابن سینا
  • رساله‌ای در صحت طرق هندسی برای استخراج جذر و کعب
  • رساله مشکلات ایجاب
  • رساله‌ای در طبیعیات
  • رساله‌ای در بیان زیگ ملکشاهی
  • رساله نظام الملک در بیان حکومت
  • رساله لوازم‌الاکمنه
  • اشعار عربی خیام که در حدود ۱۹ رباعی آن بدست آمده‌است.
  • نوروزنامه، از این کتاب دو نسخه خطی باقی مانده‌است. یکی نسخهٔ لندن و دیگری نسخه برلن.[۶۲]
  • رباعیات خیام به زبان فارسی که در حدود ۲۰۰ چارینه (رباعی) یا بیشتر از حکیم عمر خیام است و زائد بر آن مربوط به خیام نبوده بلکه به خیام نسبت داده شده.
  • عیون الحکمه
  • رساله معراجیه
  • رساله در علم کلیات
  • رساله در تحقیق معنی وجود

دیگران دربارهٔ خیام

«در تاریخ ریاضی سده‌های ۱۱ و ۱۲ و شاید هم بتوان گفت در تمام سده‌های میانه حکیم عمر خیام متولد نیشابور خراسان نقش عمده‌ای داشته‌است.»[۶۳]

 

گوناگون درباره خیام

  • در تونس هتلی به نام خیام ساخته شده‌است.[۶۴]
  • در فرانسه و مصر شراب‌هایی به نام خیام تولید می‌شود.[۶۵][۶۶][۶۷]
  • گفته می‌شود که خیام هنگامی که سلطان سنجر در کودکی به آبله گرفتار بوده وی را درمان‌نموده‌است.[۶۸]
  • یکی از حفره‌های ماه به افتخار خیام «عمر خیام» نامیده شده‌است. [۶۹]
  • «انجمن عمر خیامی: در سال ۱۸۹۲ م. در لندن انجمنی تأسیس شد بنام «عمرخیام کلوب» یعنی انجمن عمر خیام و موسسان آن از فضلاء و ادباء و بعضی ارباب جراید بودند در سال ۱۸۹۳ م . انجمن مذکور بار سوم در تشریفات شایان اهمیت دو عدد بوته گل سرخ بر سر قبرفیتز جرالد مترجم رباعیات عمرخیامی نشانیده و سرلوحه‌ای که حاوی کتیبه ذیل بود در آنجا نصب کردند: این بوته گل سرخ که در باغ کیو پرورده شده و تخم آنرا سیمپسن از سر مقبره عمرخیامی در نیشابور آورده است و بدست چندین تن از هواخواهان ادوارد فیتزجرالد ازجانب انجمن عمرخیام غرس شد. در هفتم اکتبر ۱۸۹۳ م . اشعار بسیار که اعضاء انجمن مذکور بمناسبت مقام انشاء نموده بودند درین موقع خوانده شد و همچنین ترجمه بسیاری از رباعیات خیامی بزبان انگلیسی قرائت گردید.»[۷۰]
  • شهرک صنعتی خیام در نزدیکی نیشابور به نام خیام نامگذاری شده‌است. [۷۱]
  • نام یکی از ایستگاه‌های قطار که فاجعه قطار نیشابور در آن‌جا رخ داد نامش خیام بود.[۷۲]
  • وی یکی از موضوعات بحث میان دو تن از شخصیت‌های رمان گرگ دریا نوشته جک لندن است.
  • در یکی از رمان‌های ایرانی به نام خیام و آن دروغ دلاویز(نوشته هوشنگ معین‌زاده)، روح خیام نقشی محوری دارد.[نیازمند منبع]
  • وی شخصیت اصلی رمان سمرقند نوشته امین معلوف است. [نیازمند منبع]
  • سیارکی در سال ۱۹۸۰ به نام وی نامگذاری شد.(۳۰۹۵ Omarkhayyam)
  • مارتین لوتر کینگ در سخنرانی خود از خیام گفته‌ای را می‌آورد.[۷۳]
  • خیام یکی از شخصیت‌های داستان زیبای معصومه شیرازی اثر محــمد علی جمال زاده است {رجوع شود به کتاب معصومه شیرازی}

پانویس

    1. ↑ ابولاقاسم قربانی، ۳۲۵ و ۳۲۶
    2. ↑ دهخدا ۹۷۸، ۹۸۰
    3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ دنیای نویسندگان و شعرا، خیام، حکیم عمر، صفحهٔ ۴۱
    4. ↑ Edward Fitzgerald
    5. ↑ روزنفلد و یوشکویچ ۱۴۶
    6. ↑ رباعیات خیام، شرحی دربارهٔ حکیم عمر خیام نیشابوری، صاحبعلی ملکی، صفحهٔ ۱۰
    7. ↑ حسن صباح، محمد احمد پناهی، صفحه ۹۰
    8. ↑ رباعیات خیام، شرح حال فیتزجرالد، صفحهٔ ۱۷۴
    9. ↑ این رساله توسط دکتر غلامحسین مصاحب در کتابی به نام حکیم عمر خیام به عنوان عالم جبر ترجمه و منتشر شده‌است.
    10. ↑ خلاصهٔ زندگینامهٔ علمی دانشمندان ۴۰۶

پيام هاي ديگران ()        PermaLink        ۱۳٩۱/٦/٢۸ - آنسوی مه